Faiz Düşerse Ne Olur?

Ekonomi, Piyasalar ve Yatırımlar Üzerindeki Etkileri

Merkez bankalarının faiz kararları, ekonomik sistemin en güçlü yönlendirici araçlarından biridir. Faiz oranlarında yapılan her değişiklik; hisse senetlerinden tahvillere, döviz kurlarından gayrimenkule kadar tüm finansal varlık sınıflarını doğrudan veya dolaylı şekilde etkiler. Bu nedenle “faiz düşerse ne olur?” sorusu yalnızca yatırımcılar için değil, borçlular, tasarruf sahipleri ve şirketler için de kritik öneme sahiptir. Bu kapsamlı rehberde, faiz indiriminin arkasındaki ekonomik mantığı, farklı varlık sınıfları üzerindeki etkilerini, sektör bazlı sonuçlarını ve yatırımcıların bu döneme nasıl hazırlanması gerektiğini detaylı şekilde ele alıyoruz.

Faiz Düşüşünün Ekonomik Mantığı

Ekonomik Durgunluğa Karşı Para Politikası

Merkez bankaları genellikle ekonomik büyümenin yavaşladığı veya durgunluk riskinin arttığı dönemlerde faiz indirir. Bunun temel amacı, ekonomiyi canlandırmaktır. Faizlerin düşmesiyle birlikte:

• Borçlanma ucuzlar: Şirketler daha düşük maliyetle kredi kullanarak yatırım yapar, kapasite artırır ve istihdam oluşturur.
• Tüketim artar: Bireyler konut, otomobil ve dayanıklı tüketim mallarına daha kolay erişir.
• Tasarruf cazibesini kaybeder: Mevduat faizleri düştüğünde, para bankada beklemek yerine harcamaya veya yatırıma yönelir.

2008 küresel finans krizinde ABD Merkez Bankası (Fed), faizleri neredeyse sıfıra indirerek finansal sistemin çökmesini engellemeye çalışmış ve bu politika uzun yıllar sürmüştür.

Enflasyon Sonrası Normalleşme

Yüksek enflasyon dönemlerinde merkez bankaları faiz artırır. Enflasyon kontrol altına alındığında ise ekonomik aktiviteyi fazla baskılamamak adına faizler kademeli olarak düşürülür. Bu sürece “normalleşme” denir. 2022–2023 döneminde Fed ve ECB, yüksek enflasyonla mücadele için agresif faiz artışları yapmış; 2024 itibarıyla ise enflasyonun düşüşe geçmesiyle faiz indirimi beklentileri güçlenmiştir. Bu süreç, finansal piyasalar açısından genellikle pozitif algılanır.

Kur Politikası ve Rekabet Gücü

Bazı ülkelerde faiz indirimi, ulusal paranın aşırı değerlenmesini önlemek için tercih edilir. Yüksek faiz yabancı sermaye çekerken, düşük faiz yerel paranın zayıflamasına ve ihracatın rekabet gücünün artmasına yol açabilir. Ancak bu politika kontrolsüz sermaye çıkışı ve kur oynaklığı riski taşır.

Faiz Düşüşünün Varlık Sınıflarına Etkileri

Hisse Senetleri: Genellikle Kazanan Tarafta

Faiz düşüşleri çoğu zaman hisse senetleri için olumlu bir ortam yaratır.

• İndirgeme oranı düşer: Gelecekteki nakit akışlarının bugünkü değeri artar.
• Şirket kârlılığı yükselir: Borçlanma maliyetleri azalır.
• Likidite artar: Tahvil getirileri düştükçe yatırımcılar hisse senetlerine yönelir.

Tarihsel olarak, 2009–2020 arasındaki düşük faiz döneminde S&P 500 endeksi %400’ün üzerinde yükselmiştir.

Ancak tüm hisseler aynı ölçüde faydalanmaz:

• Olumlu etkilenenler: Teknoloji, tüketim, inşaat, büyüme hisseleri
• Görece zayıf kalanlar: Yüksek temettü verimli, düşük büyümeli kamu hizmetleri ve telekom hisseleri

Tahviller: Faizle Ters Orantılı

Tahvil piyasasında temel kural nettir: Faiz düşerse tahvil fiyatları yükselir. Özellikle uzun vadeli tahviller, faiz değişimlerine daha duyarlıdır. Faiz indirimi beklentisi olan dönemlerde uzun vadeli tahviller güçlü sermaye kazancı sağlayabilir. Ancak faizler yeterince düştüğünde bu avantaj azalır.

BOL - Aktif Portföy Borçlanma Araçları Fonu ile tahvillere aktif yönetim avantajı ile yatırım yapabilir, faiz indirimi döneminde orta-uzun vadeli tahvillerin getirilerinden yararlanabilirsiniz.

Fon, toplam değerinin en az %80’i devamlı olarak yerli kamu ve/veya özel sektör borçlanma araçları ile kira sertifikalarından oluşur. Yabancı yatırım araçları fon portföyüne dahil edilebilir. Ancak, fon portföyüne fon toplam değerinin en fazla %20’si oranında yabancı para ve sermaye piyasası araçları dahil edilebilir. Fon portföyünün ağırlıklı ortalama vadesi konusunda bir sınırlaması olmayıp, piyasa faiz beklentisi ve makroekonomik göstergeler değerlendirilerek fon portföy dağılımı dinamik olarak belirlenir ve verim eğrisinin uygun görülen vadesinde konuşlandırılır. Fon portföyünde yer alan kamu ve özel sektör borçlanma araçlarının ve kira sertifikalarının varlık dağılımı ve vade yapısı değiştirilerek fon portföyü aktif şekilde yönetilmektedir.

Gayrimenkul ve GYO’lar

Gayrimenkul sektörü faiz düşüşlerinden en çok faydalanan alanlardan biridir:

• Konut kredileri ucuzlar
• Talep artar
• Gayrimenkul değerlemeleri yükselir

Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları (GYO), hem düşen finansman maliyetleri hem de artan kira gelirleri sayesinde bu dönemlerde öne çıkar.

Döviz Kurları

Faiz indirimi genellikle ulusal para biriminin değer kaybetmesine neden olur:

• Yabancı sermaye çıkışı hızlanabilir
• Carry trade pozisyonları çözülür

Türkiye örneğinde, TCMB’nin faiz indirimleri sonrası TL’nin döviz karşısında zayıflaması sık görülen bir durumdur. Bu durum ihracatçıları desteklerken, ithalat ve enflasyon üzerinde baskı yaratabilir.

Altın ve Emtialar

• Altın: Negatif reel faiz ortamında güçlü performans gösterir.
• Sanayi metalleri ve petrol: Ekonomik canlanma beklentisiyle talep artabilir.
• Tarım ürünleri: Daha çok arz-talep ve iklim koşullarına bağlıdır.

MKG - Aktif Portföy Altın Katılım Fonu ile altına alış satış makası olmadan yatırım yapabilirsiniz. Fon, minimum %80 oranında altın ve altına dayalı sermaye piyasası araçları ve maksimum %20 oranında altın katılım borsa yatırım fonları, ortaklık payları (katılım esasına uygun), katılma hesapları, kamu ve/veya özel sektör kira sertifikaları ve Kurulca uygun görülen diğer faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarına yatırım yapar.

MJG – Aktif Portföy Gümüş Fon Sepeti Fonu ile gümüşe alış satış makası olmadan yatırım yapabilirsiniz. Fon'un amacı; Gümüş piyasalarındaki fiyat değişimlerinin yatırımcılarına yansıtarak kazanç elde etmesini sağlamaktır. Fon toplam değerinin en az %80’ini devamlı olarak gümüşe dayalı yabancı borsa yatırım fonları (ETF) ve/veya gümüşe dayalı yerli borsa yatırım fonları ile gümüşe dayalı yerli yatırım fonu katılma paylarına yatırır.

Kripto Paralar

Kripto varlıklar faiz düşüşlerinden genellikle olumlu etkilenir çünkü:

• Risk iştahı artar
• Likidite genişler
• Mevduatın fırsat maliyeti yükselir

Ancak yüksek volatilite nedeniyle portföyde sınırlı ağırlıkla yer almalıdır.

Faiz Düşüşünden En Çok Etkilenen Sektörler

Olumlu Etkilenenler

• İnşaat ve gayrimenkul
• Tüketim ve perakende
• Teknoloji ve büyüme şirketleri
• Sanayi ve yatırım odaklı şirketler

Olumsuz Etkilenenler

• Sigorta şirketleri
• Net faiz marjı baskılanan bankalar
• Kamu hizmetleri ve telekom şirketleri

Yatırımcılar Faiz Düşüşüne Nasıl Hazırlanmalı?

Portföy Dengesi

• Tahvil ağırlığı (kısa vadede)
• Faiz hassasiyeti yüksek hisseler
• Altın (%10–15)
• Nakit pozisyonunun azaltılması

Borçlanma Stratejisi

• Mortgage ve kredi refinansmanı
• Yüksek faizli borçların kapatılması
• Kaldıraçlı yatırımlarda temkinli yaklaşım

Gelir Odaklı Yatırımcılar

• Temettü hisseleri
• GYO’lar
• Hibrit yatırım araçları
• Gelir kaynaklarında çeşitlendirme

Risk Yönetimi

• Değerleme takibi
• Kademeli alım-satım
• Stop-loss ve portföy sigortası

Faiz Döngüsü ve Uzun Vadeli Bakış

Faiz politikaları döngüseldir ve her döngünün kazananları farklıdır. Uzun vadeli başarı için:

• Döngüyü tahmin etmeye çalışmak yerine uyum sağlamak
• Çekirdek–uydu portföy stratejisi
• Disiplinli ve sabırlı yaklaşım

Tarihsel örnekler (1970’ler stagflasyonu, 2008 krizi, 2010’lar düşük faiz dönemi) gösteriyor ki; **faiz düşüşleri fırsat yaratır ama plansız hareket edenler için risk de barındırır. **