Faiz Düşerse Altın Ne Olur?

Faiz–Altın İlişkisi, Tarihsel Örnekler ve Yatırımcılar İçin Stratejik Rehber

Finansal piyasalarda en çok tartışılan ve yakından takip edilen ilişkilerden biri, faiz oranları ile altın fiyatları arasındaki dinamiktir. Merkez bankalarının faiz kararları açıklandığında, yatırımcıların ilk refleksi genellikle altın fiyatlarına bakmak olur. Bunun nedeni, faiz ve altın arasındaki ilişkinin yalnızca teorik değil, tarihsel olarak da güçlü sonuçlar üretmesidir. Peki gerçekten faiz düşerse altın yükselir mi? Bu ilişki her zaman geçerli midir, yoksa istisnalar var mıdır? Bu yazıda, faiz-altın ilişkisini ekonomik teoriler, tarihsel örnekler ve yatırım stratejileri ışığında tüm boyutlarıyla ele alıyoruz.

Faiz Oranları ile Altın Arasındaki Temel İlişki

Genel kabul gören görüşe göre faiz oranları ile altın fiyatları arasında ters yönlü bir ilişki vardır. Yani faizler düştüğünde altın yükselme, faizler yükseldiğinde ise altın baskı altında kalma eğilimi gösterir. Bu durum, altının yapısal özelliklerinden ve yatırımcı davranışlarından kaynaklanır. Altın, hisse senetleri veya tahvillerin aksine faiz ya da temettü geliri üretmeyen bir varlıktır. Bu nedenle altının cazibesi, büyük ölçüde alternatif yatırım araçlarının sunduğu getirilerle kıyaslanarak değerlendirilir.

Fırsat Maliyeti: Faiz–Altın İlişkisinin Anahtarı

Faiz-altın ilişkisini anlamanın temel kavramı fırsat maliyetidir. Fırsat maliyeti, bir yatırım tercihi yapıldığında vazgeçilen alternatif getiriyi ifade eder. Yüksek faiz ortamında:

• Mevduat ve tahviller yüksek ve görece risksiz getiri sunar
• Altın gelir üretmediği için cazibesini kaybeder
• Yatırımcılar faizli araçlara yönelir
• Altın talebi azalır

Düşük faiz ortamında ise tablo tersine döner:

• Tahvil ve mevduat getirileri düşer
• Faizli araçların cazibesi azalır
• Altının sermaye kazancı potansiyeli öne çıkar
• Altına olan talep artar ve fiyatlar yükselir

Bu nedenle faiz düşüşleri, altın için yapısal olarak destekleyici bir faktördür.

Reel Faiz ve Enflasyonun Rolü

Faiz-altın ilişkisinde yalnızca nominal faiz değil, reel faiz çok daha belirleyicidir.

Reel faiz = Nominal faiz – Enflasyon

Örneğin:

• Nominal faiz %15
• Enflasyon %20
• Reel faiz = -%5

Bu durumda yatırımcı, faiz kazancı elde etse bile satın alma gücü kaybına uğrar. İşte bu ortam negatif reel faiz olarak adlandırılır ve altın için son derece olumlu bir zemin oluşturur. Tarihsel veriler, negatif reel faiz dönemlerinde altının en güçlü performanslarını sergilediğini göstermektedir. Çünkü bu koşullarda altının gelir üretmemesi dezavantaj olmaktan çıkar; aksine enflasyona karşı korunma aracı olarak öne çıkar.

Dolar, Fed ve Küresel Altın Fiyatları

Altın fiyatları küresel olarak ABD doları cinsinden belirlenir. Bu nedenle ABD Merkez Bankası Fed’in faiz politikaları, altın piyasası üzerinde doğrudan etkilidir.

Fed faiz indirdiğinde:

• Doların getirisi azalır
• Dolar zayıflar
• Altın dolar bazında daha ucuz hale gelir
• Dolar dışı yatırımcılar için altın talebi artar
• Altın fiyatları yükselir

Bu mekanizma, faiz düşüşlerinin altın üzerindeki etkisini küresel ölçekte güçlendirir. 2020 pandemi döneminde Fed’in sıfıra yakın faiz politikası, altının tarihsel zirvelerine ulaşmasında kritik rol oynamıştır.

Tarihsel Örneklerle Faiz Düşüşü ve Altın

2008 Küresel Finans Krizi

• Fed faizi: %5,25 → %0–0,25
• Altın fiyatı:
• 2008 başı: ~850 dolar
• 2011: ~1.900 dolar
• Yaklaşık %123 artış

Bu dönemde faiz indirimlerine ek olarak parasal genişleme ve küresel belirsizlik de altını desteklemiştir.

2020 Pandemi Dönemi

• Fed faizi: %0–0,25
• Altın fiyatı:
• Mart 2020: ~1.500 dolar
• Ağustos 2020: 2.075 dolar
• 5 ayda %38 artış

Negatif reel faizler ve zayıf dolar, bu yükselişi hızlandırmıştır.

2022–2023 Faiz Artırım Döngüsü (Ters Örnek)

• Fed faizi: %0 → %5,5
• Altın fiyatı: büyük ölçüde yatay

Altının sert düşmemesinin nedeni; jeopolitik riskler, merkez bankası alımları ve süregelen enflasyon endişeleridir. Bu örnek, faiz-altın ilişkisinin tek başına belirleyici olmadığını gösterir.

Türkiye Örneği: Faiz Artarken Altın Neden Yükseldi?

2023–2024 döneminde TCMB faizi %8,5’ten %50’ye yükseltti. Teoride bu durum altını baskılamalıydı. Ancak TL’nin değer kaybı, altının TL bazında yükselmeye devam etmesine neden oldu. Bu örnek, gelişmekte olan ülkelerde kur riskinin, faiz etkisinin önüne geçebileceğini gösterir.

Faiz Düşüşü Altını Neden Destekler?

1. Portföy Yeniden Dengelenmesi Kurumsal yatırımcılar, düşen faiz ortamında tahvillerden çıkarak altın ve emtialara yönelir.

2. Dolar Zayıflaması Düşük faiz → zayıf dolar → güçlü altın zinciri çalışır.

3. Güvenli Liman Talebi Faiz indirimleri genellikle ekonomik risklerin arttığı dönemlerde gelir. Bu da altına olan güvenli liman talebini artırır.

4. Fiziksel Talep ve Merkez Bankaları Merkez bankalarının altın alımları ve mücevher talebi, düşük faiz dönemlerinde artma eğilimindedir.

Faiz Düşerse Altına Yatırım Yapmalı mı?

Faiz düşüşü beklentisi varsa, altın portföyde daha fazla yer alabilir.

• Normal dönem: %5–10
• Faiz düşüş döngüsü: %10–20

Ancak altın, tek başına uzun vadeli büyüme sağlamaz. Dengeli dağılım önemlidir.

Altına Yatırım Yöntemleri

• Fiziksel Altın: Güvenli ama maliyetli
• Altın Fonları / ETF’ler: Likit ve pratik
• Altın Madenciliği Hisseleri: Yüksek getiri potansiyeli, yüksek risk
• Vadeli İşlemler: Profesyoneller için

Yeni başlayanlar için fonlar ve ETF’ler en uygun seçeneklerdir.

MKG - Aktif Portföy Altın Katılım Fonu ile altına alış satış makası olmadan yatırım yapabilirsiniz. Fon, minimum %80 oranında altın ve altına dayalı sermaye piyasası araçları ve maksimum %20 oranında altın katılım borsa yatırım fonları, ortaklık payları (katılım esasına uygun), katılma hesapları, kamu ve/veya özel sektör kira sertifikaları ve Kurulca uygun görülen diğer faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarına yatırım yapar.